Nike Air Max - Waarschijnlijk de populairste sneakers van Nike
Er zijn duo’s die alleen samen werken: basketbal zonder Jordan? Compton zonder N.W.A.? Scorsese zonder De Niro? Allemaal bijna ondenkbaar. Zo gaat het ook met Nike en de Air Max. Wat de sneakerwereld de afgelopen drie decennia revolutioneerde, is niet zomaar een schoen met één simpel idee. De Air Max is meer: een stijl-icoon, een baanbreker, een uiting van jeugd- en subcultuur en bovenal iets dat iedereen kent. Zelfs wie weinig geeft om streetwear, sneakers of het ooit niche-thema sportschoenen, weet wat de Nike Air Max is. Bij de geboorte in 1987 was dat succes allerminst zeker. Toen Nike de Air Max 1 uitbracht, lag de trend in de sneakerwereld ergens anders. Het ging erom technologie – de demping en dus het binnenste van de tussenzool – zoveel mogelijk te verbergen. Dat had immers ook voordelen in de productie.
Zo markeert de geboorte van de Nike Air Max ook een keerpunt. Het hart van elke Air Max is natuurlijk de Air-technologie: een met gas gevuld kunststofkussen, reeds in de jaren ’70 uitgevonden en gepatenteerd door de inmiddels overleden NASA-ingenieur Frank Rudy. Nike maakte daar later de “Air”-zool van. De rest is sneakergeschiedenis. Weinig mensen weten dat veel Nike-modellen al vóór 1987 zo’n Air-demping hadden. Maar pas het idee om die met gas gevulde demping zichtbaar te maken, zette de revolutie in gang. Sinds Rudys uitvinding waren bijna tien jaar verstreken – in sneakertermen een eeuwigheid.
Toen op 26 maart 1987 de Nike Air Max 1 in de OG-kleuren wit en rood op de markt kwam, brak voor Nike een nieuw tijdperk aan. Het maakte niet uit of je in New York, Londen, Tokio, Berlijn of Bielefeld was. Waar de silhouette aanvankelijk door sporters, hiphoppers en andere subculturen werd ontdekt en gedragen, maakt ze nu deel uit van de popcultuur en – of sommigen het nu mooi vinden of niet – van de modieuze mainstream. Zelfs presidenten dragen Air Max. Er zijn Nike Air Max voor kinderen en zelfs voor baby’s. De laatste jaren en decennia droegen veel gelimiteerde releases en collabs bij aan de cult rond de Air Max. Modellen zoals de Nike Air Max 90 “Homegrown” en recentelijk de Nike Air Max 97 Undefeated werden begeerde verzamelobjecten en voor velen hun persoonlijke holy grails.
De ontwerpers: Tinker Hatfield, Christian Tresser en co.
Als “vader” van de Nike Air Max wordt Tinker Hatfield gezien, die tot op de dag van vandaag als misschien wel de invloedrijkste Nike-ontwerper de geschiedenis van de Swoosh grotendeels heeft bepaald. Ook andere baanbrekende ontwerpen zoals de Air Jordan III en de Nike Mag gaan op zijn conto. Voor de Air Max 1 liet Hatfield, die ook als architect werkte, zich inspireren door zijn bezoeken aan het Centre Pompidou in Parijs. Het wereldberoemde gebouw, waarvan onder andere trappen en liften langs de buitengevel lopen, leverde het basisidee voor het Visible Air-concept. Ook kleurtechnisch zijn de Parijse invloeden in de OG-colorways onmiskenbaar. Voor het jubileum van Air Max Day in 2015 presenteerde Hatfield met de Nike Air Max Zero zijn allereerste Air Max-ontwerp, dat destijds niet werd uitgevoerd. Tot “The One before the One” op de markt kwam, duurde het 28 jaar.
Hoewel Hatfield de vader van de Air Max is, hebben ook andere ontwerpers en creatieve geesten de geschiedenis van deze sneaker-icoon mede vormgegeven. Een daarvan is Sergio Lozano, die met de Air Max 95 een nieuwe richting in Air Max-design inzette. Vanaf dat moment werden ontwerpen opvallender en technischer. Het idee om de kleurverloop om te draaien en de midsole zwart te maken was vooral pragmatisch: Lozano wilde een sneaker ontwerpen die bij lopen buiten geasfalteerde paden niet snel vies leek. Ook het typische neon geel van de Air Max 95 OG was destijds controversieel. Tegenwoordig behoort het, samen met het Infrared van de Air Max 90, tot de bekendste herkenningspunten van de Air Max-familie. Ook de OG-colorways van de Air Max 97 zijn Air Max-iconen. De “Silver Bullet” en “Golden Bullet” beleefden de laatste tijd een ware renaissance. Ontwerper Christian Tresser wilde met de Air Max 97 een schoen ontwerpen waarbij de demping duidelijk op de voorgrond stond. Zijn progressieve look doet denken aan Japanse hogesnelheidstreinen, wat hem zijn legendarische bijnamen opleverde. De ronde golfvorm van het mesh-upper, die vooral vanuit bovenaanzicht zichtbaar is, haalde Tresser uit de natuur: toen hij zag hoe water in een vijver druppelde en de golven zich verspreidden, kreeg hij het idee voor de Air Max 97.
De evolutie van de zichtbare Air-zolen
Sinds de eerste Nike Air Max is het ontwerp van de sneaker steeds veranderd en doorontwikkeld. Grote invloed op dat proces hadden ook de aanpassingen van de Air-zool. Het nog relatief kleine zichtbare luchtkussen van de Air Max 1 werd drie jaar later met de Air Max 90 voor het eerst uitgebreid. Het doel was vooral het verbeteren van het draagcomfort van de demping. Een belangrijke plaats in de Air Max-geschiedenis neemt ook de door Tinker Hatfield ontworpen Air Max 180 in. Dit was Nikes eerste Air Max met een Air Unit die de buitenzool doorbrak en zo direct in contact kwam met de ondergrond. Bij de Air Max 93 was er een vergroot Air-kussen dat rondom de hiel volledig zichtbaar werd. De Air Max 95 ging daar nog een stap verder met voor het eerst zichtbare Air Units in de voorvoet, die vooral in het neongele OG-colorway als eyecatcher fungeerden.
Twee jaar later bracht de Air Max 97 het concept van een “full-length air unit”, een doorlopend luchtkussen, naar de Air Max-familie. Ook dat was toen een kleine revolutie. Een jaar later volgde alweer een andere met de Nike Air Max Plus (ook bekend als TN1). Kijkt men naar de buitenzool, dan vallen onmiddellijk de kleine ronde elementen achteraan de zool op. Deze zogenaamde “hemispheres” zorgden voor extra stabiliteit bij het lopen en een betere demping. Tegelijkertijd verminderden ze de druk in de Air Unit en daarmee de hardheid van de zool. De Air Max 360 was in 2006 met zijn 360-graden Air-bubble opnieuw een mijlpaal. Het concept van het doorlopende luchtkussen werd bijvoorbeeld voor het “One Time Only”-pack ook met andere Air Max-silhouetten zoals de Air Max 97 gecombineerd. Pas in 2017 slaagde Nike met de Vapormax erin de complete midsole te verwijderen en zo de Air Unit direct met het upper te verbinden. Het resultaat was een geheel nieuw loopgevoel. In 2018 kwam de Nike Air Max 270 met tot dan toe het grootste Air-kussen dat Nike ooit produceerde. Exact één jaar later bracht Nike een nog grotere Air-zool op de markt: tijdens de Air Max Month (maart) kwam de Nike Air Max 720 onder het motto “Go Bigger” in de winkels. Het luchtkussen van deze schoen bestaat voor tot 70% uit gerecycled plastic – Nike is daarmee ook op het gebied van duurzaamheid voorop.
Voor elke gelegenheid de juiste Nike Air Max
De tijden dat een Nike Air Max vooral als sportschoen of scene-schoen werd gezien, zijn allang voorbij. Tegenwoordig zijn de sneakers met de legendarische Air Bubble bij vrijwel elke gelegenheid een blikvanger. Van de klassieker Air Max 1 tot de nieuwe Air Vapormax: dankzij de uiteenlopende Air Max-stijlen is er volop keuze. Voor de sportievere gelegenheden zijn vooral modellen als de Air Max 90 en de Air Max 180 geschikt met hun flinke, soms opvallende colorways. Ook de Air Max 95 is een klassieker waarmee je gegarandeerd opvalt.
Wie het liever casual en subtiel houdt, zit met een allrounder als de Air Max Tavas goed. De verschillende stijlen variëren van synthetisch tot mesh en suède. Vooral dat laatste benadrukt het lifestyle-aspect van het model en combineert net zo goed met denim als met een chino. Het wordt nóg relaxter als je een sweat- of trackpants draagt bij een Air Max 97 of 98. Beide modellen worden tegenwoordig ook in fashionkringen gevierd, waar ze met uiteenlopende outfits gecombineerd worden. Een Air Max 97 Silver Bullet bij een elegante jurk? Langsgeleden acceptabel en bovendien gegarandeerd een blikvanger!
Alle Nike Air Max met Flyknit-upper bieden een bijzonder comfortabel draaggevoel. Ze zijn door het luchtige upper duidelijk ademender en vooral in de zomer een goed alternatief voor sandalen of slippers. In ingetogen kleuren, bijvoorbeeld op de futuristische Air Vapormax, is de eerder sportieve look van Flyknit ook voor feestelijke gelegenheden een optie. Echte Air Max-nostalgici zullen echter waarschijnlijk zeggen dat klassiekers als de Air Max 1 OG, de Air Max 180 Ultramarine of de Air Max 98 Gundam altijd precies de juiste keuze zijn.